Als je kind maar gelukkig is

Eindeloos veel geluk, dat wens je je kind natuurlijk toe. Gezondheid, geld, liefde- er zijn massa’s factoren die daarbij een rol spelen. Maar vergeet jezelf niet! Want ja, jij hebt als ouder veel invloed.

Artikel geschreven voor Jij & je Kinderen, november 2013.
Niets zo hartverscheurend als je kind dat huilt. Ook al weet je dat huilen erbij hoort, het liefst zie je je zoon of dochter gelukkig. Dat geldt ook voor Gerben (29), vader van Rik (2). “Ik ben ervan overtuigd dat geluk vanzelf komt als aan de basisbehoeftes voor een kind wordt voldaan: genoeg eten, een dak boven je hoofd en warme kleren. Rik is een echte onderzoeker. “Soms prutst hij minutenlang aan een voorwerp, om erachter te komen hoe het werkt. Ik ben trots op hem als hij zo bezig en zichtbaar tevreen is.” Toch is Rik dat niet altijd. “Zijn stemming kan ineens omslaan. Dan smijt hij het voorwerp waarmee hij bezig was, weg en zet hij het op een krijsen. Ik probeer hem dan af te leiden met iets nieuws om mee te spelen. Lukt dat niet, dan stuur ik hem naar de garage om af te koelen.” Volgens Gerben wil Rik vooral aandacht trekken. Zijn vriendin denkt daar anders over en neemt Rik juist op schoot om hem te troosten en zijn ‘geluksgevoel’ terug te geven. “Dat doen we dus allebei anders en we hebben hebben er ook regelmatig discussies over.”

Invloed
Clara den Boer is psychologe. Zij heeft zogenaamde ‘gelukslessen’ voor kinderen ontwikkeld. Clara legt uit dat Riks gedrag heel natuurlijk is. “Het is gedrag dat volwassenen hebben afgeleerd. Een tweejarig kind is een en al gevoel. Bij volwassenen kan een probleem lang nasijpelen. Een kind kan in zijn frustratie alles eruit gooien en daarna weer -helemaal blij- iets anders gaan doen.” Clara benadrukt dat geluk iets heel individueels is en dat het belangrijk is om met je partner te praten over je definitie van geluk. “Wat betekent geluk voor jou en voor mij? En wat is geluk voor ons kind? Soms projecteren ouders hun eigen definitie van geluk op hun kind.” Volwassenen denken vaak dat geluk samenhangt met een goede baan, een mooi huis en mooie spullen. Clara beaamt dat dat fijn is. “Het kopen van iets dat je graag wilt hebben zorgt voor een tijdelijke piek in je geluksgevoel.” Toch heeft ook de wetenschap aangetoond dat maar tien procent van het geluksgevoel afhangt van omstandigheden. Vijftig procent heeft te maken met aanleg en maarliefst veertig procent met bewust gedrag. “Je hebt dus zelf een enorme invloed op je geluksgevoel,” legt Clara uit. “Doordat we het geluk buiten onszelf hebben geplaatst, het laten afhangen van externe factoren, hebben we het ingewikkeld gemaakt. Het gaat om de manier waarop je met gebeurtenissen omgaat en waar je je focus legt. Geluk is net een spier die je kunt trainen. Als je de sleutel hebt, is geluk simpeler.”

Geertje (33) is moeder van Gijs (4) en Fleur (1,5). Ze probeert er alles aan te doen om haar kinderen gelukkig te maken. Volgens haar is een gelukkig kind een kind dat zorgeloos kan spelen en veel lacht. “Fleur wordt blij van muziek. Ze straalt helemaal en gaat klappen. Ik vind het mooi om te zien dat ze zo vrolijk wordt van zoiets simpels.” Toch zijn er ook momenten dat Fleur niet zo gelukkig lijkt, bijvoorbeeld bij de fysiotherapie, waar ze heen gaat omdat ze niet wil kruipen. “Meestal begint ze meteen te huilen als we daar zijn. Ik heb de neiging haar dan op schoot te nemen en te troosten, maar als ik dat doe, leert ze nooit door de zure appel heen te bijten.” Ook Gijs voelt zich weleens niet zo fijn vooral nieuwe dingen doen vindt hij niet leuk. “Laatst moest hij bij gym in een groep met oudere kinderen. Hij werd stil, ging huilen en kroop tegen me aan. Ik heb hem even geknuffeld. Daarna heb ik hem bij de juf gezet en ben ik weggegaan.” Het deed Geertje pijn haar zoon zo achter te laten. “Ik herken zijn gedrag. Ik vind nieuwe dingen ook altijd moeilijk.”

Volgens Clara zijn je kinderen je grootste spiegels en is het goed om je daarvan bewust te zijn. Ze vindt eerlijkheid een randvoorwaarde van geluk en raadt aan altijd eerlijk te zeggen wat je voelt: “Zeg wat je moeilijk vindt, juist tegen je kinderen, hoe klein ze ook zijn.” Ook is het belangrijk dat je je bewust bent van hoe anders kinderen en volwassenen denken. “Volwassenen denken vaak in als- dan redenaties: als ik meer vrije tijd heb, kan ik pas genieten. Als ze kan kruipen, voelt ze zich beter.” Ouders kunnen dus nog wel wat leren van hun kinderen: jonge kinderen hebben nog geen ‘last’ van deze manier van denken. Zij hoeven niet gelukkig te worden, zij zijn het gewoon! “Kinderen leven in overvloed, voor hen is alles mogelijk. Ze worden prinses, brandweerman, ze kunnen toveren of vliegen. Zodra ze naar school gaan of bijvoorbeeld bij een clubje gaan, krijgen ze realiteitszin en wordt er angst gecreëerd: voor niets gaat de zon op, je moet hard werken en goed je best doen. Ook prestatie wordt ineens belangrijk.” Kinderen worden steeds gemeten, gewogen en tegen allerlei gemiddelden aangezet. Als ouder kun je daar heel onzeker van worden, zeker als je kind onder het  gemiddelde zit. “Vraag jezelf af of je kind er ook moeite mee heeft, of het zijn of haar geluk beïnvloedt, of dat je onzekerheid te maken heeft met jouw eigen angst,” aldus Clara. “Probeer ook te beseffen dat ieder kind uniek is op zijn eigen manier en benoem ook regelmatig die unieke kanten.”

Enthousiasme
Youssi (35) is moeder van Sam (3) en Job (0). “Een gelukkig kind is volgens mij een kind dat zichzelf mag zijn. Dat zijn geluk mag uiten op zijn eigen manier maar ook dat hij boos mag zijn.” Sam kan zijn emoties goed tonen. “Vorig jaar zong hij midden op straat: ‘Ik ben de leukste Sam van de hele wereld en ik hou heel veel van jullie!’. Laatst kwam hij me heel enthousiast iets vertellen. Toen hij naar me toe rende, viel hij. Door zijn enthousiasme vergat hij de pijn en bleef hij met zijn aandacht bij dat wat hij wilde vertellen. Dat vind ik mooi, dat hij zo in zijn emoties kan opgaan.” Als baby werd Sam ’s nachts vaak paniekerig wakker. Dat was een van de redenen waarom hij lang bij Youssi en haar man heeft geslapen. “Ik had zelf een heel onveilig gevoel bij het idee om hem in een andere kamer in huis te laten slapen. Later kwam ik erachter dat Sams emotie iets ouds in mij raakte: als kind had ik zelf altijd last van heimwee.” Youssi ontdekte nog meer raakvlakken. Als kind kon ze heel zwaar op de hand of verdrietig zijn. “Als ik daarin gekend werd, voelde ik me gehoord en ging het vaak vanzelf over. Maar als dat gevoel er niet mocht zijn, dan pas voelde ik me écht ongelukkig. Sam is soms driftig. Als ik me daartegen verzet, dan wordt hij alleen maar bozer. Dus probeer ik te denken: het waait zo weer over. Dat werkt beter. Ik probeer Sam te leren dat hij de emotie wel hééft maar niet ís. Ook zijn er grenzen aan hoe hij zijn boosheid mag uiten. Alleen als ik hem de ruimte geeft om boos te zijn, kan ik hem daarna weer zien stralen. Hij zegt dan ook letterlijk: ‘Nu ben ik weer blij’.”

Volgens Clara komen emoties in golven en heeft het systeem het af en toe nodig om te huilen. Als je de emoties van je kind serieus neemt, krijgt hij of zij een groter gevoel van zelfwaardering. “Als een kind verdriet heeft, wees er dan voor hem, maar laat hem ook gewoon verdrietig zijn. Wees ook lief en mild voor jezelf. Je hoeft niet alles bij jezelf te zoeken of een perfecte moeder te zijn.” Wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat een derde van de mensen op de wereld je fantastisch vindt, een derde neutraal en een derde stom. Wat je ook doet of verandert, de verhoudingen blijven hetzelfde. Ook is bewezen dat ouders van jonge kinderen zakken in hun geluksgevoel. Dit heeft te maken met dingen opgeven. Clara: “Als jonge ouder zit je vaak in een spagaat tussen opvoeding, opvang en werk. Accepteer dat je goed genoeg bent. Geef jezelf en je partner wat vaker een complimentje en benoem wat je waardeert in je partner. Vraag jezelf steeds weer af: hoe zit het met mijn geluk?”

Als je als ouder je kind gelukkig wil maken, zul je zelf je eigen geluksspier moeten trainen. Je moet je bewust worden van de bril die je opzet: een donkere of een roze. Die energie draag je over op je kind. Clara: “Begin klein, doe het stapje voor stapje. Geluk zit in kleine dingen en is vaak dichtbij, het zit in kijken naar wat er is.” Dat betekent niet dat je sober moet gaan leven, zelf is Clara gek op alles van Apple. “Maar elke keer als ik mijn MacBook open, doe ik dat heel bewust. Ik wrijf er eens overheen en denk: wat is het toch een mooi apparaat. Dankbaarheid verlengt de levensduur van spullen.” Realiseer je daarnaast wat je hebt en ben je bewust waar je je focus legt. “Nieuws en media voeden ons met negativiteit. Ik kan in de winter denken: wat fijn dat er vannacht mensen hun bed uitgegaan zijn om hier in de straat te strooien,” aldus Clara. “Dat het strooizout op een gegeven moment op is, is logisch.” Ook realiteitszin komt vanzelf, dat hoeven we onze kinderen niet bij te brengen. “Laatst zij mijn jongste zoon: mam, wil je dat ik bij Barcelona of Milaan ga voetballen?. Ik zei niet: ‘nou jongen, dan moet je wel heel erg goed zijn’, maar: ‘mij maakt het niet uit, ik vind beide steden leuk.’”

Zo train je je geluksspier (en maak je je kinderen gelukkig):
-Noem iedere dag 5 dingen waarvoor je dankbaar bent. Zo leer je te zien wat er is. Als je het opschrijft of tekent, maak je het geluk zichtbaar voor jezelf en je kinderen.
-Neem tijd voor elkaar, creëer iedere dag een moment samen.
-Praat met elkaar over wat je graag zou willen. Teken het of schrijf het op en laat dromen en fantasie bestaan.
-Geef jezelf en je kind regelmatig een compliment.
-Benoem persoonlijke kwaliteiten en unieke kanten van jezelf en je kind.
-Bied iemand je hulp aan, geef iemand tijd of aandacht of simpelweg: glimlach. Daar word je zelf blij van, maar iemand anders ook!

Clara den Boer is psychologe, bedrijfskundige en initiatiefnemer van Gelukskoffer en Ondernemend Geluk. Rondom het thema geluk vertaalt ze de positieve psychologie voor kinderen, het bedrijfsleven en ouderen in zogenaamde ‘gelukslessen’. Ze heeft drie kinderen van 15, 13 en 9 jaar oud. www.gelukskoffer.nl en www.ondernemendgeluk.nl